Reklama
Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2
Przez żołądek do zdrowia – blog dietetyczny - blog dietetyczny Przez żołądek do zdrowia – blog dietetyczny - blog dietetyczny Przez żołądek do zdrowia – blog dietetyczny - blog dietetyczny

6.04.2018
piątek

U progu globalnej zmiany. Cywilizacja 2.0

6 kwietnia 2018, piątek,

Żyjemy na małym, kosmicznym, zawieszonym w promieniach słonecznych pyłku. To nasz dom. Jedyne miejsce w rozszerzającym się nieustannie wszechświecie, na którym możemy cieszyć się życiem.

Nie jesteśmy już podążającymi za wodą i jedzeniem nomadami. Nauczyliśmy się uprawiać ziemię, hodować zwierzęta. Osiedliliśmy się, zbudowaliśmy cywilizację. Wynalazczość i chęć eksploracji pozwoliły nam dotknąć powierzchni Księżyca. Potrafimy przeciwstawić się epidemiom, ocalić dzieci przed śmiertelnymi chorobami. Posługujemy się inżynierią genetyczną, możemy edytować genom. Przy pomocy obliczeń matematycznych możemy przewidywać prawdopodobieństwo zdarzeń w przyszłości.

Jest nas na tym małym kosmicznym pyłku ponad 7 miliardów. Pofałdowana kora mózgowa pozwala nam, jak żadnemu innemu gatunkowi, podejmować się kolektywnej pracy na rzecz wspólnego dobra. Na rzecz środowiska, w którym każdy z nas tkwi niczym płód w łonie matki. Dzięki któremu oddycha, żywi się, przeżywa moc uniesień, cieszy się na widok potomstwa. A jednak nikt tak jak my, ludzie, nie potrafi w tak niszczycielski sposób środowiska tego zmieniać.

Czas zdać sobie z czegoś sprawę – my, ludzie, nie zniszczymy zamieszkiwanej przez nas planety. Możemy co najwyżej zniszczyć środowisko swojego życia. Wykluczyć się z równania homeostazy ekosystemu.

Wystarczająco dramatycznie?

Pomyślmy, jak mogłoby do tego dojść. Pewnie przewiną się nam obrazy dymiących kominów fabryk, atomowych grzybów, kłębiącego się w oceanach mikroplastiku. Raczej nie sceny rodem ze współczesnego rolnictwa.

To za sprawą naszego o nim wyobrażenia. Zwierzęta pasące się beztrosko na zielonych pagórkach, sady pełne dojrzałych owoców i ludzie – szczęśliwi, wiodący bliskie naturze życie. Zgadza się? Nie. Te obrazy wpojono nam tylko po to, byśmy nigdy nie musieli opuszczać strefy komfortu. Czas na zderzenie z rzeczywistością.

Rocznie na świecie hodujemy 70 miliardów zwierząt. Zdecydowana większość z nich przetrzymywana jest w warunkach przemysłowych. Obecnie w samej Polsce hodowanych jest 140 mln kur i kurczaków, ponad 5 mln krów i 11 mln świń. Dają nam mięso, jajka, mleko. W nowoczesnych, zautomatyzowanych dojarniach krowy są niemalże elementem technologicznej machiny. Maciory przez wiele tygodni trzyma się w małych klatkach, w których nie mogą się nawet obrócić. Młode prosięta odbiera się im do tuczenia po czterech tygodnia od urodzenia. Kury nioski, stłoczone na małych powierzchniach w ciemnych halach produkcyjnych, muszą mieć przycięte dzioby i pazury, by w warunkach silnego stresu nie okaleczały się i nie zadziobywały na śmierć.

Hodowla zwierząt „kosztuje” około 30 proc. powierzchni Ziemi, odpowiada w ponad 30 proc. za globalne zużycie wody i produkuje więcej gazów cieplarnianych (dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu) niż wszystkie łącznie samochody, ciężarówki, pociągi, statki i samoloty na świecie razem wzięte. Przyczynia się w 30 proc. do globalnej utraty bioróżnorodności przyrodniczej. Ma ponad 70-proc. udział w całkowitej emisji amoniaku. Większość wielkoobszarowych upraw zakłada się tylko po to, by zaspokoić potrzeby żywieniowe hodowanych zwierząt – wyprodukowanie tylko kilograma wołowiny wymaga uzyskania przynajmniej 7 kg paszy. Hodowla zwierząt odpowiada za niemal 40 proc. z dwóch milionów ton pestycydów używanych corocznie w rolnictwie. Ma też istotny wpływ na postępujący wzrost nadwyżek wprowadzanego do ziemi azotu i fosforu – od lat 50. XX wieku odpowiednio o trzy i pięć razy. Niesie to dalekosiężne skutki, związane choćby z eutrofizacją i degradacją wód powierzchniowych.

Liczby te krzyczą niczym echo zabijanych w rzeźniach zwierząt.

Hodowla zwierząt dała nam żywieniową autonomię i z pewnością była jednym z motorów rozwoju cywilizacji. Czyż to nie paradoks, że to, co zostało powołane, by nas wyżywić, dziś zaciska coraz ciaśniej pętlę na naszym marzeniu o szczęśliwej przyszłości? Hodowla jest szkodliwym archaizmem. Jej właściwe miejsce czeka już w etnograficznym muzeum. Stoimy u progu poważnej decyzji.

Czyż nie brzmi to nierealnie?

Podobnie niemożliwie brzmiałaby dla mieszkańca Mezoameryki sprzed 10 tys. lat wizja wyhodowania kukurydzy z teozyntu – trawy produkującej 6 do 12 twardych ziaren o ziemniaczanym smaku. Mieszkaniec Mezopotamii zaniósłby się śmiechem na myśl, że potomkowie turów będą w przyszłości produkować pod nasze dyktando megalitry mleka i megatony mięsa. A jednak konsekwentnie sterowaną przez nas selekcją potrafiliśmy dostosować rzesze gatunków do pracy na naszą korzyść. Z biegiem czasu pomocne okazały się bardziej wymyślne techniki: kierowana mutageneza, transformacja genetyczna. Dziś możemy edytować pojedyncze geny przy pomocy CRISPR/Cas9. Od tysięcy lat zmienialiśmy oblicze rolnictwa. Przed nami po prostu kolejny krok do zrobienia.

Wegetarian jest coraz więcej. W Stanach Zjednoczonych to już 10 proc. całej populacji, a kolejne 5 proc. deklaruje chęć rezygnacji z mięsa w najbliższej przyszłości. Względy środowiskowe, tuż za zdrowotnymi, są tego najważniejszym powodem. Każda osoba, która przechodzi na weganizm, ogranicza emisję dwutlenku węgla o… 1,5 tony rocznie. O połowę więcej, niż gdyby użytkowanie zwykłego samochodu zamienić na hybrydową toyotę prius.

W Polsce wegetarianie to ok. dwóch proc. całej populacji. Jednak według danych Instytutu Badań Społecznych i Rynkowych niemal 60 proc. Polaków planuje przynajmniej częściowe ograniczenie spożycia mięsa. Osobiście znam wielu, którzy z wygody nie przechodzą na wegetarianizm. Bo prościej przygotować obiad czy na szybko coś przekąsić. I nie trzeba odpowiadać na problematyczne pytania czy zwykłe złośliwości. Ale wyobraźmy sobie, że środek ciężkości nagle znalazłby się w alternatywnej, wegetariańskiej strefie komfortu. Ilu ludzi skłonnych byłoby zaniechać jedzenia produktów odzwierzęcych w rzeczywistości dominacji roślinnych diet tylko po to, by uniknąć krzywych spojrzeń i zyskać więcej społecznej akceptacji? Możliwe, że po przekroczeniu pewnej krytycznej liczebności ustanowi się alternatywny stan stabilny, w którym strategia wegetarianizmu zacznie rozpowszechniać się z jeszcze większym rozmachem.

Byłoby jednak utopią sądzić, że tylko w ten sposób możemy zupełnie wyeliminować hodowlę zwierząt z naszej rzeczywistości. Potrzebne są również inne rozwiązania.

W 1931 roku Sir Winston Churchill zauważył, że „powinniśmy porzucić absurdalną hodowlę żywych kurczaków prowadzoną tylko po to, by zjeść skrzydełko czy pierś, na korzyść osobnej hodowli tych części w specjalnej pożywce”. Obecnie to już nie science fiction. Raczej science faction. W tym celu potrzebne jest wyizolowanie komórek macierzystych lub mioblastów i ich dalsza umiejętna hodowla w warunkach laboratoryjnych – na pożywkach umożliwiających różnicowanie się i proliferację, przy zastosowaniu jadalnych elementów rusztowania, tak by uzyskać trójwymiarową masę tkankową. Teoretycznie możliwe jest, by z raz przeprowadzonej izolacji prowadzić ciągłą produkcję mięsa. Według niektórych przewidywań z zaledwie dziesięciu komórek mięśniowych świni można byłoby w dwa miesiące, w optymalnych warunkach, uzyskać aż 50 tys. ton mięsa.

Pięć lat temu holenderski start-up Mosa Meat otrzymał pierwszego wołowego burgera z wyizolowanych kultur komórek tkanki mięśniowej, namnażanych w warunkach laboratoryjnych. Koszt całego przedsięwzięcia, którego zwieńczeniem było uroczyste usmażenie burgera w Londynie, zamknął się w granicach – bagatela – 250 tys. euro. Przy obecnej technologii, mimo braku powszechnej komercjalizacji, produkcja kilograma mięsa kosztuje już tylko 4 tys. euro. W 2016 roku firma Memphis Meats pochwaliła się pierwszymi kulkami wieprzowymi uzyskanymi techniką in vitro, rok później mięsem kurczaka i kaczki.

Zalety? Zredukowanie zużycia energii o 45 proc., emisji gazów cieplarnianych o 96 proc. i zapotrzebowania na ziemię o 98 proc. Kontrolowane warunki hodowli, możliwość standaryzacji jakości, zmniejszenie użycia antybiotyków i hormonów wzrostu. Brak cierpienia zwierząt. W miejsce ciągnących się po horyzont upraw roślin na paszę będziemy mogli zasadzić drzewa, zwiększyć bioróżnorodność. Nie dziwne, że koncepcja mięsa uzyskanego techniką in vitro przekonuje coraz większą rzeszę ludzi. Już dziś chce je regularnie jeść jedna trzecia amerykańskiego społeczeństwa.

Rosnący wzrost zainteresowania mięsem pozyskiwanym in vitro i rozwój badań prowadzonych w zakresie jego produkcji znacznie obniżą koszty, tak by docelowo dla przedstawicieli klasy średniej było produktem tanim. Lobby hodowców zwierząt już wie, że mięso in vitro może wysłać ich do muzeum etnograficznego. Amerykańskie Towarzystwo Hodowców Bydła złożyło właśnie wniosek do Departamentu Rolnictwa (USDA), domagając się, by za mięso uznawać tylko to, co uzyskano z urodzonych, wykarmionych i zabitych zwierząt. Mięso wyprodukowane in vitro wymagałoby wtenczas stworzenia osobnych regulacji, być może utrudniających proces wprowadzania produktu na rynek. Spodziewa się tego Mark Post, szef naukowy Mosa Meat, i uważa, że problemy natury prawnej mogą wydłużyć komercjalizację mięsa in vitro o dobre kilka lat. Według przedstawicieli Memphis Meat stanie się to możliwe w 2021 roku. Z kolei Josh Tetrick z Just optymistycznie twierdzi, że pierwsze drobiowe nuggetsy, kiełbasy i pasztety trafią do amerykańskich i azjatyckich restauracji już pod koniec 2018 roku.

Być może globalna transformacja metody pozyskiwania mięsa z hodowli zwierząt na produkcję in vitro wymaga więcej niż jednego pokolenia, może potrzebuje stu lub dwustu lat. To przecież niewiele. W skali historii Ziemi to zaledwie mrugnięcie okiem.

Już teraz dostępne jest zupełnie inne rozwiązanie. I nie bójcie się – nie mówię o burgerach z łubinu albo kalafiora. Te nie zaspokoją gustów osób, które po prostu lubią smak mięsa. Wyzwaniu temu może jednak sprostać Impossible Burger. Nad jego powstaniem pracował w kalifornijskiej firmie Impossible Foods zespół naukowców: biotechnologów, biochemików, analityków chemicznych i technologów żywności.

Choć w swoim składzie nie posiada ani grama mięsa, Impossible Burger wygląda, smaży się i smakuje tak samo jak wołowy. To głównie za sprawą leghemoglobiny, roślinnego białka produkowanego naturalnie przez roślinny motylkowe, a na potrzeby produkcji burgera – przez zmodyfikowane genetycznie drożdże. W porównaniu z produkcją mięsa wołowego uzyskanie Impossible Burger wymaga o 95 proc. mniejszego areału ziemi, zużywa o 74 proc. mniej wody, produkuje o 87 proc. mniej gazów cieplarnianych, nie wymaga stosowania antybiotyków i hormonów wzrostu. Pierwsza wielkoskalowa fabryka Impossible Foods, uruchomiona pod koniec 2017 roku, pozwala na produkcję 450 tys. kg burgerów miesięcznie. Projekt wspiera finansowo m.in. Google Venture czy Fundacja Gatesów.

Już w tym roku na amerykański rynek może trafić mleko Perfect Day, którego kluczowym składnikiem są krowie białka produkowane przez genetycznie zmodyfikowane drożdże. Suplementowane tłuszczem pochodzenia roślinnego i mieszanką mineralno-witaminową, ma smakować identycznie jak krowie, nie zawierać laktozy ani pozostałości leków stosowanych u bydła, być mniej alergenne, nie wymagać przechowywania w warunkach chłodniczych i cechować się ustandaryzowaną wartością odżywczą. W porównaniu z mlekiem pozyskanym od krowy produkcja Perfect Day zużywać ma o 98 proc. mniej wody i o 65 proc. mniej energii, o 91 proc. mniej przestrzeni oraz emitować o 84 proc. mniej dwutlenku węgla.

Te, jednostkowe na razie, produkty nie zbawią oczywiście świata. Są to po prostu pierwsze, bardzo potrzebne kroki ku zmianom, ku lepszej przyszłości. Firma Impossible Foods obecnie pracuje nad wprowadzeniem na rynek kolejnych produktów: odpowiedników rybiego, wieprzowego i drobiowego mięsa.

Jeżeli dziś zadbamy o karmiącą nas środowiskową pępowinę, być może wystarczy nam czasu i sił by rozwiązać inne problemy.

„Nasza przyszłość należy do nauki oraz tych, którzy są jej przyjaciółmi”.

Jesteś (zostaniesz) jej przyjacielem?

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop

Komentarze: 7

Dodaj komentarz »
  1. Ciekawe, tylko co na to powiedzą nasi „robotnicy” czyli miliardy bakterii pracujący w tej fabryce zwanej „człowiekiem” gdy dostaną „surowiec” jakiego jeszcze nie znali?
    Czy sobie z nim poradzą i co z tego wyjdzie ?

  2. Wyjatkowo słusznie @kaesjot.
    Oszukać język i oczy to bagatela. Przejść na inne paliwo to już wymaga poważnych zmian silnika.

  3. Observer, A co jest tak bardzo inne w mięsie in vitro? Zawiera jakieś inne makro składniki nie występujące w przyrodzie?

  4. Reklama
    Polityka_blog_komentarze_rec_mobile
    Polityka_blog_komentarze_rec_desktop
  5. Dla mnie to zupełnie wykonalny plan. Podzielam opinię autora: plan który trzeba wykonać.

  6. Też, uważam że do tego dojdzie, ale skutki moga być nie przewidziane. Jeszcze nikt tego nie bada. Życie nauczyło mnie nie być hurra-optymista.V

  7. W USA w ramach programu walki z nowotworami prowadzono badania nad substancjami kancerogennymi. Prowadzono je na szczurach i myszach. Pomijam fakt, iż podawano dawki wielokrotnie przewyższające tę, na jakie narażony jest przeciętnie człowiek. Po kilkunastu latach zebrano i podsumowano wyniki badań ok. 200 substancji uważanych za kancerogenne. Okazało się, że tylko 40% z nich wywoływało u badanych zwierząt zmiany nowotworowe. Co ciekawsze – tylko połowa z tych 40% działała i na szczury i na myszy. Druga połowa działała tylko na jeden z gatunków tzn. albo tylko na myszy albo tylko na szczury.
    Czy wyniki takich badań można bezkrytycznie ekstrapolować na ludzi ? Są np. owoce trujące dla ludzi ale ptakom nie szkodzą.
    Jak loty w kosmos stawały się coraz dłuższe a liczył się każdy gram masy wnoszonej na orbitę twierdzono, że im wystarczą im tylko tubki z papką zawierającą same białko, tłuszcze, węglowodany i witaminy.
    Po co błonnik – przecież człowiek go nie trawi! Ale później okazało się, że jest on niezbędny tym naszym robotnikom, bakteriom.
    Z nieufnością podchodzę do wyników badań, za którymi stoją koncerny, dla których produkty objęte badaniami stanowią źródło wielkich zysków.
    Przecież nikt sam nie przyzna się, że jego produkt, w przygotowanie którego zainwestował wielką „kasę” jest nic nie warty a czasami wręcz szkodliwy.
    Gdy kilkanaście lat temu odbyła się tajna (!) konferencja, na której prezentowano wyniki badań jednoznacznie wykazujące związek między szczepionkami i autyzmem to jej uczestnicy ( przedstawiciele producentów, służby zdrowia i agencji rządowych ) najbardziej się martwili nie o skutki tego dla zdrowia dzieci lecz o to, by wieści o tym nie dostały się do wiadomości publicznej, bo koncernom farmaceutycznym zyski spadną.
    Ale niestety – dzięki Robertowi Kennedy ( synowi TEGO Roberta ) przedostał się do wiadomości publicznej.
    To tyle w temacie sceptycyzmu Observera.

  8. Niejednoznaczne jest jaki „surowiec, jakiego nigdy nie znali” miał kaesjot na myśli. Rezygnacja z mięsa, przejście na dietę roślinną wywołuje zmiany w mikrobiomie układu pokarmowego, o czym zresztą zdarzyło się nam na blogu pisać. Zmiany stosunków niektórych grup bakterii, które często się wtenczas obserwuje, wydają się być potencjalnie pozytywne.

    Jeżeli chodzi o tzw. „mięso in vitro” to, tak jak wyjaśnia powyższy tekst, uzyskuje się je przez odpowiednią hodowlę komórek. Pierwotnie wyizolowane są od zwierząt, a następnie umiejętnie się je różnicuje i proliferuje. Jak zauważyła jedna z komentujących ten tekst, tak uzyskane mięso nie zawiera jakiś nieznanych składników. Może być mniej tłuste, może nie zawierać witaminy B12 (której źródłem są mikroorganizmy, tak na marginesie), ale to są problemy, na które można znaleźć rozwiązanie (np. fortyfikować uzyskane mięso B12). Produkty te będą, podobnie jak rośliny GM, przechodzić przez testy bezpieczeństwa. Takich badań nie prowadzi się według widzimisię jakiegoś koncernu, ale zleca certyfikowanym laboratorium i spełniającym ściśle określone wymagania (nie mówiąc o tym, że takie badania mogą być wykonane przez niezależne grupy badawcze i pamiętając o tym, że nauka weryfikuje/koryguje swoje pomyłki bardzo szybko). Stąd też w przypadku pozytywnego przejścia takich testów, mięso in vitro będzie jednym z najlepiej przebadanych produktów żywnościowych – przecież inne produktu (otrzymywane np. przez staranną, sztuczną selekcję) takich testów przechodzić nie muszą.

    W przypadku produktów takich jak Impossible Burger, obawy również nie są uzasadnione. Firma sama zgłosiła produkt do oceny bezpieczeństwa przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków, przeprowadziła badania in vivo i analizę alergenności leghemoglobiny, która stanowi kluczowy składnik tego produktu. Możliwe nawet, że produkty Impossible Foods będą przechodzić fazę badań klinicznych. Jakie inne produkty spożywcze, wprowadzane na rynek, badane są w taki sposób?

    Nieprawdą jest stwierdzenie kaesjota, że „nikt sam nie przyzna się, że jego produkt, w przygotowanie którego zainwestował wielką „kasę” jest nic nie warty a czasami wręcz szkodliwy„. Przykład pierwszy z brzegu: genetycznie modyfikowana soja, która charakteryzowała się podwyższoną zawartością metioniny (w którą jej ziarno jest ubogie), otrzymana na skutek wprowadzenia sekwencji pochodzących od orzecha brazylijskiego, okazała się alergenna (wywołując reakcje skórne) u osób, które są uczulone na orzechy. W związku z tym proponowany produkt nigdy nie wyszedł poza fazę testów, podkreślając zarazem prawidłowość procedury testowania takiej żywności. Wyników doświadczeń nikt nie ukrywał – opublikowano je w renomowanym czasopiśmie naukowym. Wbrew obiegowej opinii podszytej przekonaniem o wszechobecnym spisku, koncernom nie zależy na wprowadzaniu szkodliwych produktów na rynek produktów szkodliwych, choćby dlatego, że straty wizerunkowe mogą okazać się dla nich ekonomicznie katastrofalne.